Откажувањето од пушење ретко е едноставна лична одлука. Тоа е борба со навика, зависност, средина, стрес, ритуал и тело што бара никотин тогаш кога волјата веќе мисли дека завршила работа. Затоа најавата дека Македонија ќе ја засилува системската поддршка за луѓето што сакаат да се откажат од пушење треба да се чита како повеќе од пригодна порака за Светскиот ден без тутун. Ако се спроведе сериозно, тоа може да биде мал, но важен пресврт: од морализирање кон реална помош.
Во пресрет на 31. мај – Светскиот ден без тутун министерот за здравство Азир Алиу најави активности за зајакнување на услугите за откажување од пушење на локално ниво, во соработка со центрите за јавно здравје, локалните самоуправи и здравствените домови. Според објавените информации, целта е поголема достапност на советување, подобар систем за упатување и континуирана поддршка за граѓаните, со посебен фокус на младата популација.
Од казна кон поддршка
Јавните кампањи против пушењето со години се движат меѓу предупредување, забрана и осуда. Но зависноста не се победува само со плакати и забранети простори. Пушачот што сака да се откаже најчесто не бара лекција, туку пат: каде да се јави, кој да го следи, како да ја помине првата криза, што да прави кога ќе се врати желбата, дали постои терапија и дали таа е достапна.
Токму затоа важен дел од најавата е ажурирањето на есенцијалната листа на лекови, каде што, според Алиу, за првпат се вклучени средства за одвикнување од пушење, меѓу кои никотински фластери и никотински гуми за џвакање. Нивната цел не е зависноста да се „пресече“ со сила, туку контролирано да се намали никотинската потреба, најдобро во рамка на советување и следење од здравствен работник.
Светската здравствена организација нагласува дека советувањето и медикаментозната поддршка можат повеќе од двојно да ја зголемат шансата за успешно откажување од тутун. Истовремено, национални сеопфатни услуги за одвикнување со целосно или делумно покриени трошоци се достапни само во ограничен број земји, што покажува дека пристапот до помош е исто толку важен колку и личната мотивација.
Светскиот ден без тутун 2026: разоткривање на привлечноста
Годинешната глобална рамка на Светскиот ден без тутун 2026 е „Разоткривање на привлечноста – спротивставување на зависноста од тутун и никотин“. Тоа е важен пресврт во јазикот: фокусот не е само на класичната цигара, туку и на новите начини на кои никотинот се пакува, продава и претставува како помалку опасен, помодерен или социјално поприфатлив производ. СЗО предупредува дека индустријата дизајнира производи што младите ги вовлекуваат во циклус на зависност, а глобално 40 милиони адолесценти на возраст од 13 до 15 години користат тутун.
